Vikingelag i Noreg vert ofte assosiert med kamptrening og historisk strid, men ifølgje Skafti Helgason er dette berre ein mindre del av aktiviteten. Grunnlaget for laget var frå starten av interessa for tradisjonelle handverksteknikkar.

– «Eg er sånn som driv med kunsthandverk, men hovudsakleg lagar eg ting basert på handverk og handverksteknikkar, der kulturen tas vare på. Det er tanken bak heile laget. Det var jo handverkarar som stifta det i den tida», seier Skafti Helgason.

Han peikar på at kamp utan handverk ikkje gir meining i ein historisk samanheng.

– «Du kan ikkje slåst viss du ikkje har klede», seier Helgason, og understrekar samanhengen mellom praktiske ferdigheiter og historisk truverd.

Møre Frie Vikingar legg mykje vekt på å laga ting. Praktiske gjenstandar som har en funksjon, slik som ei skjei, ein kopp eller å laga sine eigne klede.

Å kunne klare seg sjølv

Handverket handlar ikkje berre om formidling av fortida, men om grunnleggjande ferdigheiter knytte til det å leve.

– «Du er nøyd til å ha skje, du er nøyd til å ha tallerken, du er nøyd til å ha dei tinga du treng for å kunne overleve. Det er det Møre Frie Vikingar er basert på», seier Helgason.

Han avviser at dette er ei form for moderne «prepping».

– «Nei, dette er kulturhistorisk handverk», presiserer han.

Samtidig meiner han denne kunnskapane har relevans også i ei urolig samtid.

– «Det kulturhistoriske handverket er faktisk utruleg viktig når du ser fare for krig og andre ting, for der kan du faktisk gjere ting sjølv og halde ting i live», seier Helgason, og viser til konkrete ferdigheiter.

– «Som å bøte på eigne klede, eller laga daglegdagse bruksgjenstandar og kunne gjere opp ild om du treng det. Alt handverk er ein del av det å halde ved like tryggleiken i landet.»

Kunnskap som er i ferd med å gå tapt

Helgason meiner mykje av den praktiske kunnskapen har vore på veg ut av kvardagen.

– «Det er ikkje så veldig mange som kan bruke kniv lenger», seier han, og peikar på at ungdom i dag ofte møter restriksjonar.

– «Ungdom får nesten ikkje lov til å bruke kniv i dag. Det er litt synd.»

Likevel ser han ei motrørsle.

– «Det byrjar å bli fleire skular som er interesserte i akkurat dette vi driv med», seier Helgason.

Han forklarar at handverket i seg sjølv er lite ressurskrevjande.

– «Skal ein hente emne frå skogen, då er det gratis. Du treng i grunn ikkje anna enn kniv for å skape ting.»

Reparasjon, gjenbruk og kvardag

Ein viktig del av handverkstradisjonen er tekstilarbeid, saum og reparasjon.

– «Saman med stoff og det å kunne sy og reparere det ein treng, det er viktig å kunne. Det er kunnskap du får bruk for i kvardagen», seier Helgason.

Han peikar på at denne kunnskapen påverkar haldningar til forbruk.

– «Det gjer at du tek betre vare på kleda dine.»

Her meiner han ungdommen skil seg positivt ut.

– «Ungdommen kjøper ikkje så mykje nytt. Mange reparerer, kjøper brukt og forandrar på ting», seier han, og legg til:

– «Gjenbruk er mykje meir på moten og meir akseptert.»

Ungdommen som tradisjonsberarar

Ifølgje Helgason er det nettopp dei yngre som driv utviklinga vidare.

– «Eg trur ungdommen faktisk er dei som er flinkast til å ta vare på dette», seier han.

Han meiner ansvaret for kulturhistoria ligg hos dei som kjem etter.

– «Det er dei som skal føre kulturhistoria vidare. Det er ikkje vi gamlingane.»

I Møre Frie Vikingar ser han ein fruktbar kombinasjon av erfaring og fornying. Som nevnt vart laget stifta av handverkarar med sterk sans for å ta vare på handverkartradisjonen. I dag ser ein korleis interessa for slikt handverk har økt. På handverkssamlinga denne laurdagen var det eit godt oppmøte av ivrige handverkarar som holdt på med emna sine, heilt fra de som sydde til dei som brukte øks og kniv for å forme tre-emna sine.

– «Det er både tillært kunnskap over fleire år, og ein miks av unge som kjem inn og lærer seg nytt. Vi har no yngre som verkeleg jobbar for å få den gamle handverka til å fungere. Det er utruleg artig å sjå», seier Skafti Helgason.

‍